Mijn zusjes / broertjes hoeder

Het was half 9, een kwartier nadat we het ontbijt beëindigd hebben, op deze eerste dag van de kerstvakantie, en onze twee oudste dochters komen al schreeuwend de trap af. Ze willen allebei als eerste vertellen hoe verschrikkelijk vervelend de ander is. Ik sla mijn ogen op richting het plafond en verzucht: 'o, hiér had ik zó naar uitgezien! Kerstvakantie, twee weken lang de gelegenheid om eindeloos ruzie te maken. En nu is het al zover. Héérlijk! Vrede op aarde...'

Oké, ik weet het, dat is natuurlijk geen pedagogische benadering. Sarcasme is nou niet mijn meest favoriete opvoedmethode. Maar wát moet je dan wel met twee kinderen die vaak heerlijk samen kunnen spelen, maar elkaar even zo vaak in de haren vliegen?

Als ik me teleurgesteld voel word ik er heel sarcastisch van.
Als ik moe ben of ongeduldig kan ik er erg boos om worden.
Als mijn goede voornemens nog vers zijn, dan schraap ik al mijn geduld bij elkaar om voor scheidsrechter te spelen.

Maar wat is nu wel een goede manier om met ruzies om te gaan?
Als je meer dan één kind hebt (die kunnen praten), dan zal je het vast herkennen: Ik ben al dat waarschuwen, partij kiezen en problemen oplossen soms zó zat...

Terwijl ik hierover nadenk valt het me in dat we eigenlijk meerdere doelen hebben:

1. We willen graag dat onze kinderen een goede band onderling hebben;

• Ziet, hoe goed en hoe liefelijk is het, dat broeders ook samenwonen! (Psalm 133:1)

2. We willen graag dat onze kinderen niet alleen aan zichzelf denken, maar ook aan de ander;

• Doet geen ding door twisting of ijdele eer, maar door ootmoedigheid achte de een den ander uitnemender dan zichzelven. Een iegelijk zie niet op het zijne, maar een iegelijk zie ook op hetgeen der anderen is (Filippenzen 2:3-4)

3. We willen graag dat onze kinderen leren delen met een liefdevol hart

• En vergeet de weldadigheid en de mededeelzaamheid niet; want aan zodanige offeranden heeft God een welbehagen (Hebreeën 13:16)

4. We willen hen leren om het op een goede manier op te lossen als ze het niet met elkaar eens zijn;

• Zo dan, mijn geliefde broeders, een iegelijk mens zij ras om te horen, traag om te spreken, traag tot toorn (Jakobus 1:19)

5. We willen graag dat ze weten hoe ze het weer goed kunnen maken als er ruzie is.

•  Een zacht antwoord keert de grimmigheid af; maar een smartend woord doet den toorn oprijzen (Spreuken 15:1)

Dan heb ik ook nog wel wat te leren! Want onze kinderen kijken naar mij en leren van mij. Ze zien mij dan misschien niet vaak ruzie maken, maar zien ze wel dat ik liefde geef aan anderen? Zien ze dat ik anderen 'uitnemender acht' dan mijzelf? Zien ze dat ik 'weldadigheid liefheb'? Zien ze dat ik 'ras ben om te horen, traag om te spreken en traag tot toorn'? Horen ze mij 'een zacht antwoord' geven? Ik denk dat ik daar eerst over na moet denken en met de kinderen over moet praten, als ik graag wil dat hun gedrag verandert...

Vijf andere dingen die ik wil proberen zijn deze:

1. Kinderen helpen om 'ras tot luisteren en traag tot spreken' te zijn
Dit is niet in een week geleerd, maar het is wel goed om kinderen te oefenen in 'éérst nadenken, dan spreken'. Drie vragen die wij onze kinderen vaak stellen, als ze onaardige dingen tegen elkaar zeggen is:

1. Is het waar?
2. Is het aardig?
3. Is het nodig?

Misschien is het wel waar wat je zegt, maar niet aardig en niet nodig. Dan kan je het beter niet zeggen.

2. Coach in plaats van scheidsrechter zijn
Hoe vaak komen de kinderen bij mij niet klagen over de ander? Ik hoor het verhaal aan, vel mijn oordeel en spreek uit wie er gelijk heeft en wat er moet gebeuren. Maar help ik hen daar nu mee? Graag zou ik willen leren om minder scheidsrechter te zijn en meer de coach. De eerste velt alleen een oordeel, de laatste is erop geleerd om het team iets te leren. Een vraag die daarbij kan helpen is: 'Kunnen jullie me allebei vertellen wat je zelf verkeerd gedaan hebt'? Kinderen moeten zo naar zichzelf gaan kijken, in plaats van naar de ander. Dat zal niet zonder slag of stoot gaan. Daarna kun je vragen: 'wat zou een volgende keer anders kunnen doen om ervoor te zorgen dat het niet zo uit de hand loopt'? Je hoeft niet te beslissen wie de schuldige is, maar helpt de kinderen om erover na te denken wat hun eigen aandeel was en zou kunnen zijn.

3. Tweede kansen
Hiermee hebben we de laatste tijd wat geoefend in huis. De meiden vinden het tot nu toe wel leuk. Als er een gevecht ontstaat, probeer ik eerst even rust te creëren door ze te vragen te gaan zitten. Het enige wat ik daarna zeg is: 'willen jullie een tweede kans?' Soms help ik op weg, door de zin te herhalen waar het begon mis te gaan. Vanaf dat moment mogen de dames het rollenspel verder spelen. Soms gaat het de eerste keer nog niet goed, en beginnen we nog een keer opnieuw. Heel vaak schieten ze halverwege al in de lach, omdat het grappig is je eigen rol na te spelen. Dan hebben we twee vliegen in één klap: de ruzie is opgelost en de sfeer is verbeterd. Zo oefenen we hopelijk ook om een 'zacht antwoord' te geven.

4. Opvoeden van het hart
Soms lukt het, vaak ook niet. Maar wat zou ik graag het hart van onze kinderen willen opvoeden, in plaats van alleen hun gedrag. Een stukje daarover uit Elke dag nieuw - roeping en verwachting voor moeders vandaag:

De Heere ziet mensen anders dan wij. Want de mens ziet aan wat voor ogen is, maar de Heere ziet het hart aan (1 Sam. 16:7). In de evangeliën vinden we er veel voorbeelden van dat de Heere Jezus weet wat er leeft in de harten van de mensen om Hem heen. Hij ziet hun verlangens, hun boze opzet, hun hoogmoed of hun
geloof en daar spreekt Hij hen op aan. Hij vergist Zich nooit. Kon ik dat maar, direct in het hart van onze kinderen kijken. Want wat zit daar nu? Waarom is ze zo boos, waarom zegt ze van die onaardige dingen, waarom moppert hij steeds? Maar ik zie aan wat voor ogen is. Ik zie het gedrag van het kind, zijn buitenkant. Vaak vergeet ik dat het gedrag van onze kinderen weerspiegelt wat er in hun hart is.

Zou opvoeden niet meer gericht moeten zijn op het hart van ons kind, daar waar zijn gedrag gevormd wordt? Behoed uw hart boven al wat te bewaren is, want daaruit zijn de uitgangen des levens (Spr. 4:23). (...) Ik zou zo graag willen leren om samen met ons kind te onderzoeken wat er in zijn hart zit. ‘Wat gebeurde er voor je dat deed? Wat voelde je? Was je bang, boos, verdrietig? Wat was je bedoeling? Wat wilde je graag? Wat gebeurde er toen je het gedaan had?’ En vertellen dat deze zonde ook vaak in mijn hart is en hoe erg dat is. Dat het niet alleen niet fijn is voor anderen, maar dat we de Heere er verdriet mee doen.Als ons kind zo een kijkje mag nemen in mijn hart en in zijn eigen hart, gaat hij leren wat bij hem vanbinnen leeft.

Langzaam maar zeker zouden deze dagelijkse gesprekjes een kind kunnen helpen om te ontdekken dat al zijn gedachten, verlangens, woorden en zijn gedrag hem in de verkeerde richting sturen, bij God vandaan. Wij kunnen geen verandering in een hart bewerken. Dat vraagt God ook niet van ons. Maar we mogen dit opvoeden van het hart dag in dag uit in de handen van de Heere leggen en Hem vragen om Zijn zegen.

5. Gebed
Hoe we het ook proberen, ik weet nú al dat het waarschijnlijk weinig helpen zal. Want alleen God kan het hart van onze kinderen veranderen. Daar wil Hij ons wel bij gebruiken, als Zijn handen op aarde. Die wetenschap maakt me klein en afhankelijk. Wat is het dan een voorrecht dat we met al onze nood en zorgen, ook onze vragen over opvoeden, bij de Heere terecht kunnen. Alleen, aan het begin van elke dag, vragend om wijsheid in het omgaan met onze kinderen als ze ruzie maken. Samen, als man en vrouw, als we bidden voor het hart van elk van onze kinderen. Maar ook samen met de kinderen, bijvoorbeeld aan tafel, maar ook op die momenten dat het mis ging en we vergeving nodig hebben. Door het werk van de Heere Jezus, door Zijn gang van de kribbe naar het kruis, door Zijn opstandig uit de dood en Zijn hemelvaart, is er voor ons een geopende toegang tot de Vader. Wat een voorrecht! Laten we daar elke dag, ook met betrekking tot onze opvoeding, gebruik van maken.

Hij wil werkelijk vrede op aarde geven!

Heb jij ook ruziënde kinderen? Of juist niet?
Wat helpt in jullie gezin?